Gerçek Suç Araştırması İçin Kaynak Bulma

Gerçek suç araştırmasında kaynak bulma, önce yanıtlanacak olgusal soruyu ve aranacak materyal türünü tanımlayıp ardından isim, tarih, yargı bölgesi, kurum ve vaka veya dosya tanımlayıcılarıyla ilgili kaynak adaylarına ulaşma sürecidir. Kaynak keşfi bir iddiayı doğrulamaz; amaç, her önemli soru için izlenebilir bir kaynak yolu kurmak ve mümkün olduğunda ikincil atıfları daha doğrudan ya da birinci el materyale kadar takip etmektir.

Arama kanalı seçimini kanıt türü, yargı bölgesi, dönem, kayıt sahibi, dijitalleştirme ve erişim koşulları belirler; popüler veya ücretli bir veritabanı, bu özelliklerle eşleşmiyorsa otomatik olarak daha uygun değildir.

Eksik veya belirsiz ayrıntıları uydurmak yerine durumlarını kaydedin ve aramayı kontrollü biçimde genişletin. Bulunan materyal kaynak adayıdır; güvenilirlik ve doğruluk değerlendirmesi ayrı bir adımdır.

İçindekiler⌄

Aramadan Önce Ne Bulmanız Gerektiğini Tanımlayın

Yararlı bir arama, arama araçlarını açmadan önce geniş bir vaka konusunu belirli bir bilgi ihtiyacına dönüştürmekle başlar.

Kaynak bulma hedefi, araştırma sorusunu belirtmeli, bilgi boşluğunu tanımlamalı ve bu soruyu yanıtlayabilecek kanıt hedefini adlandırmalıdır.

Araştırma sorusu, neyin bilinmesi gerektiğini tanımlarken; kanıt hedefi, aranması gereken belge veya materyali belirler.

Arama önceliğini, söz konusu bilgi boşluğunun türüne göre belirleyin.

Bir olayla ilgili soru, ne olduğunu, ne zaman veya nerede gerçekleştiğini belgeleyen materyale işaret eder; bir kişiyle ilgili soru, o kişinin kimliğini, rolünü veya kayıt altına alınmış eylemlerini belgeleyen materyale işaret eder.

Bir iddia, belirli iddiayı kaydeden veya destekleyen materyal gerektirirken; bilinen bir belge, o belgeyi veya erişilebilir bir kopyasını bulma şeklinde daha dar bir hedef oluşturur.

Diyagram, geniş konuyu bilgi boşluğundan ve kanıt hedefinden ayırır; numaralı sıralama ise planlama kararlarını tanımlar.

Bu sıralamayı kullanmak, bilgi boşluğu aramayı yönlendirecek kadar belirgin hale gelmeden önce geniş tarama yapılmasını engeller.

1. Hedefi tanımlayın: genel vaka konusu yerine belirli araştırma sorusunu ifade edin.
2. Bilgi boşluğunu belirleyin: hakkında bilgi eksik olan olayı, kişiyi, iddiayı veya belgeyi belirtin.
3. Kanıt hedefini seçin: araştırma sorusunu yanıtlayabilecek materyali adlandırın; bu hedefi doğrulanmış kanıt olarak değerlendirmeden.
4. Arama önceliğini belirleyin: hedefin bilinen ayrıntılar kullanılarak aranabilecek kadar belirli olup olmadığını kontrol edin; belirsiz kalıyorsa, aramadan önce araştırma sorusunu daraltın.

Örneğin, "Olaydan sonra ne oldu?" gibi odağı belirsiz bir soru, "Olayın hemen ardından hangi resmi işlem kaydedildi?" şeklinde daraltılabilir.

Bilgi boşluğu, kaydedilen resmi işlemdir ve kanıt hedefi, bu işlemi açıklayan bir belge veya döneme ait kayıt haline gelir.

Bu hedef, aramayı tüm vaka konusuna genişletmeden belirli bir öncelik kazandırır.

Kaynak Gerektiren Olayları, Kişileri ve İddiaları Listeleyin

Hâlâ kaynak desteği olmayan belirli olayları, kişileri ve iddiaları envanterine alın; bu sayede desteklenmeyen her olgusal nokta ayrı bir kaynak boşluğu haline gelir.

Altında yatan ifadenin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vermeden belgeleme gerektiren şeyleri kaydedin.

Görsel, bu üç nesne türünü her birinin hâlâ ihtiyaç duyduğu bilgiye göre düzenleyerek, aramadan önce farklı belgeleme ihtiyaçlarını ayırt etmeyi kolaylaştırır.

• Olaylar
  • Bir olayın tarihi veya saati, zamanlama belgelenmediğinde kaynak desteğine ihtiyaç duyar ve tarihli bir kayıt veya döneme ait belge için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Konum, yer belirsiz olduğunda desteğe ihtiyaç duyar ve olayın nerede gerçekleştiğini tanımlayan materyal için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Katılımcılar, katılım net olmadığında desteğe ihtiyaç duyar ve mevcut kişileri adlandıran veya kaydeden bir belge için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Resmi işlem, bir yanıt veya karar belge olmaksızın iddia edildiğinde desteğe ihtiyaç duyar ve ilgili resmi kayıt için kaynak boşluğu oluşturur.
• Kişiler
  • Bir kişinin adı, kimlik veya yazım belirsiz olduğunda desteğe ihtiyaç duyar ve kişiyi tanımlayan bir kayıt için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Belirtilen bir rol, kişinin bir olayla ilişkisi belgelenmediğinde desteğe ihtiyaç duyar ve bu rolü kaydeden materyal için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Atfedilen bir ifade, kökeni eksik olduğunda desteğe ihtiyaç duyar ve bir transkript, kayıt, belge veya diğer atfedilebilir kaynak için kaynak boşluğu oluşturur.
• İddialar
  • Olgusal bir iddia, altında yatan hiçbir belge bulunamadığında desteğe ihtiyaç duyar ve bu belirli iddiayı ele alan materyal için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Atfedilen bir iddia, adı geçen kaynak net olmadığında desteğe ihtiyaç duyar ve atfı tesis eden materyal için kaynak boşluğu oluşturur.
  • Resmi bir işlem veya bulguya atıfta bulunan bir iddia, ilgili kayıt mevcut olmadığında desteğe ihtiyaç duyar ve bu bilgiyi içeren belge için kaynak boşluğu oluşturur.

Örneğin, varsayımsal bir olay girişi, olayı tek bir desteklenmeyen öğe olarak ele almak yerine tarihi, konumu, katılımcıları ve kaydedilmiş herhangi bir resmi işlem için ayrı kaynak boşluklarına sahip olabilir.

Bu olgusal noktaları ayırmak, her bir parçanın tam olarak hangi eksik kanıt veya belgeye ihtiyaç duyduğunu gösterir.

Tanımlanmış bir kaynak boşluğu bir belgeleme ihtiyacını işaret eder; desteklenmeyen öğeyi doğrulanmış bir gerçek haline getirmez.

İsimleri, Tarihleri, Konumları ve Vaka Tanımlayıcılarını Kaydedin

İsimler, tarihler, konumlar, yargı bölgeleri ve vaka tanımlayıcıları, bir aramanın hangi kişiyi, olayı, kurumu veya kaydı getirmesi gerektiğini daraltarak belirsizliği azaltır.

Tam bir ad, bir kişiyi benzer adlara sahip diğerlerinden ayırt edebilir; alternatif bir ad, takma ad veya yazım varyantı ise kaydedilen form belirsiz olduğunda erişimi genişletebilir.

Tarihler ve konumlar, araştırma konusunu belirli bir zamana, yere veya yargı bölgesine bağlayarak aramayı daha da sınırlandırır.

Açıklamalı örnek, bu tanımlayıcıların varsayımsal bir araştırma notunda nerede görünebileceğini ve belirsiz değerlerin, yerleşik gerçekler olarak ele alınmadan nasıl işaretlenebileceğini gösterir.

Bir tanımlayıcı, değerinin yanı sıra durumuyla da kaydedilmelidir: ayrıntı mevcut materyalde tespit edildiğinde kesin, yalnızca bir aralık veya kısmi değer bilindiğinde yaklaşık, birden fazla form geçerli olabileceğinde alternatif ve kullanılabilir hiçbir değer bulunamadığında bilinmiyor.

Vaka numarası, ilgili bir vaka veya kayıt sistemi içinde atanmış bir referanstır; dosya numarası ise tipik olarak belirli bir takibatı veya dosyayı ayırt etmek için kullanılan bir mahkeme referansıdır.

Ayırt edici bir belge başlığı, başlık veya yakın bir varyantı bilindiğinde erişimi daraltabilir.

Tablo, her tanımlayıcı türünü kullanılabilir durumu ve arama etkisiyle ilişkilendirir; belirsiz tanımlayıcılar, doğrulanacak gerçekler değil, iyileştirilecek arama koşulları olarak kalır.

Tanımlayıcı türü	Kullanılabilir değer veya durum	Arama etkisi
Ad	Tam ad, alternatif ad, takma ad veya yazım varyantı	Doğrudan arama için en belirli desteklenen formu kullanın; kaydedilen form belirsiz olduğunda kontrollü varyantları test edin.
Tarih	Kesin tarih, yaklaşık tarih veya sınırlı tarih aralığı	Kesin bir tarih, erişimi doğrudan daraltır; yaklaşık bir tarih, tanımlanmış bir çevre döneminin aranmasını gerektirir.
Konum / yargı bölgesi	Belirli yer, bilinen yargı bölgesi veya kesin yargı bölgesi bilinmediğinde daha geniş konum	Erişimi, ilgili yer veya yargı bölgesiyle ilişkili kayıtlar, arşivler, mahkemeler veya kurumlarla sınırlar.
Kurum	Bilinen kurum adı veya sorumluluk belirsiz olduğunda aday kurum	Erişimi, ilgili kaydı elinde bulundurabilecek veya referans verebilecek kuruluşa yönlendirirken sorumluluk konusundaki belirsizliği korur.
Vaka / dosya numarası	Kesin referans numarası, kısmi referans veya bilinmiyor	Kesin bir numara, onu atayan sistem içinde doğrudan aramayı destekleyebilir; kısmi bir numara, destekleyici isimler, tarihler veya yargı bölgesi ayrıntıları gerektirir.
Belge başlığı	Kesin başlık, ayırt edici ifade veya yaklaşık başlık	Yaklaşık bir başlığı resmi ifade olarak ele almadan başlık tabanlı erişimi ve kontrollü ifade varyasyonunu destekler.

Her Araştırma Sorusunu Gerektirdiği Kanıt Türüyle Eşleştirin

Araştırma sorusu, aranan kanıt türünü belirlemelidir çünkü farklı sorular farklı kaynak sınıflarına işaret eder.

Vakaya özgü bir soru genellikle belirli olay, kişi, takibat veya ifadeyle bağlantılı materyal gerektirirken; bağlamsal bir soru, bir vaka belgesi yerine toplu veri gerektirebilir.

Aramadan önce kanıt hedefini tanımlayın, böylece kaynak sınıfı araştırılan olgusal noktayla eşleşir.

Görsel, kaynak güvenilirliğini sıralamadan vakaya özgü ve bağlamsal kanıt ihtiyaçları arasındaki ayrımı gösterir.

Suçlamalarla ilgili bir soru, ilgili takibattaki suçlamaları belirten bir mahkeme kaydına, mahkemeye sunulan belgeye veya diğer resmi kayda işaret eder.

Bir kronoloji sorusu, bir olayın ne zaman gerçekleştiği şeklinde kaydedildiğini tespit edebilecek tarihli kayıtlara veya döneme ait haberciliğe işaret ederken; alıntılanan bir ifade, atfedilen sözcükleri içeren bir röportaja, transkripte, kayda veya belgeye işaret eder.

Daha geniş istatistiksel bağlam ise, bir vakanın gerçekleri yerine nüfus düzeyindeki modellere uygun bir veri kümesine, kurum istatistiklerine veya diğer toplu verilere işaret eder.

Tablo, her araştırma sorusunu kanıt hedefine, olası kaynak sınıfına ve önemli bir sınırlamaya eşler; hiçbir kaynak sınıfını varsayılan olarak güvenilir kabul etmez.

Araştırma sorusu	Aranan kanıt	Olası kaynak sınıfı	Önemli sınırlama
Vakada hangi suçlamalar kaydedildi?	İlgili takibatla ilişkili suçlamaları belirten bir kayıt	Mahkeme kaydı, mahkemeye sunulan belge veya diğer resmi kayıt	Kayıt, o takibat için belgelenen suçlama bilgisini yansıtır ve tek başına altta yatan iddianın doğruluğunu tesis etmez.
Belirli bir olay ne zaman gerçekleşti?	Olayla bağlantılı tarihli bir kayıt veya döneme ait anlatım	Resmi kayıt, döneme ait habercilik veya diğer tarihli kaynak materyal	Farklı kayıtlar, gerçekleşme, raporlama, dosyaya sunulma veya yayın için farklı tarihler kullanabilir, bu nedenle tarih özelliği araştırma sorusuyla eşleşmelidir.
Bir kişiye tam olarak ne söylendi veya ne atfedildi?	Alıntılanan ifadenin kaydedilmiş bağlamındaki hali	İfadeyi içeren röportaj, transkript, kayıt veya belge	İkincil bir alıntı, ifadeyi veya bağlamı atlayabilir, bu nedenle aranan materyal, mevcut olduğunda atfı ve çevreleyen ifadeyi korumalıdır.
Bir olay o zaman nasıl tanımlandı?	İlgili döneme yakın zamanda oluşturulmuş döneme ait habercilik veya kayıtlar	Haber arşivi, tarihli yayın veya döneme ait kayıt	Döneme ait habercilik, o zaman neyin rapor edildiğini belgeler; rapor edilen her ayrıntının doğru olduğunu otomatik olarak tesis etmez.
Daha geniş bir suç modeli ne kadar yaygın?	Tanımlanmış nüfus ve dönemle ilgili toplu sayımlar, oranlar veya diğer istatistiksel bağlam	Veri kümesi, kurum istatistikleri veya toplu veri yayını	Toplu veri, bağlamsal modeller sağlar ve belirli bir olayın veya bireysel bir vakanın aynı şekilde gerçekleştiğine dair kanıt olarak kullanılmamalıdır.

Bir araştırma sorusu birden fazla kanıt türüne işaret edebiliyorsa, ihtiyacın vakaya özgü mü yoksa bağlamsal mı olduğunu ve hangi olgusal özelliğin yanıtlanması gerektiğini belirterek soruyu daraltın.

Bu iyileştirme, belirsiz bir soruyu tanımlanmış bir kanıt hedefine dönüştürürken kanıt seçimini daha sonraki güvenilirlik değerlendirmesinden ayrı tutar.

Bilinen Ayrıntılardan Orijinal Kaynaklara Arama Yolu Oluşturun

Bir arama yolu, istikrarlı bilinen ayrıntılardan giderek daha doğrudan kaynak materyale doğru ilerlemelidir.

İsim, tarih, yargı bölgesi veya bilinen bir tanımlayıcı gibi vakaya özgü bir arama çapasıyla başlayın, ardından bulunan her kaynağı bir sonraki erişim ipucunu belirlemek için kullanın; görsel, varsayımsal bir kaynağın bir sonraki arama eylemi için nasıl daha belirli bir tanımlayıcı ortaya çıkardığını gösterir.

1. İstikrarlı bilinen ayrıntılarla başlayın: ilk arama çapası olarak mevcut en güçlü ismi, tarihi, yargı bölgesini, vaka tanımlayıcısını veya belge başlığını seçin.
2. İlk ilgili kaynağı bulun: yasal kamuya açık veya yetkili erişim kanalları aracılığıyla aynı vaka veya araştırma nesnesiyle açıkça ilgili olan materyali bulun.
3. Erişim ipuçlarını çıkarın: bulunan kaynakta görünen herhangi bir alıntıyı, belge referansını, yazar adını, kurum adını, mahkeme referansını, kayıt başlığını veya diğer tanımlayıcıyı not edin.
4. Yeni tanımlayıcıyı arayın: yeni keşfedilen ayrıntıyı kullanarak bir sonraki sorguyu daraltın ve erişim yolunu referans verilen materyale doğru ilerletin. Yalnızca tanımlayıcının bulunan kaynakta gerçekten göründüğünü doğrulayın; bu, altta yatan iddiayı doğrulamaz.
5. İzi durma noktasına kadar takip edin: temel bir kayıt veya birinci el materyal bulunana veya mevcut yasal kanallar aracılığıyla izlenebilir başka bir referans alınamayana kadar bulma ve çıkarma işlemini tekrarlayın.

Örneğin, varsayımsal bir makale, dosya numarası benzeri bir tanımlayıcı kullanarak mahkemeye sunulan bir belgeye atıfta bulunabilir; bu tanımlayıcıyı aramak, altta yatan belgenin başlığını sağlayan bir kayıt dizinine yol açabilir.

Bulunan her kaynak, aramayı tekrar genişletmek için bir neden olmak yerine yeni bir arama çapası sağlar.

Bu kontrollü ilerleme, alıntı zincirini kaynak kökeni ipuçlarına bağlı tutarken güvenilirlik değerlendirmesini ve iddia doğrulamasını daha sonraki bir aşamaya bırakır.

Bir kaynak izi, orijinal bir kaynağa ulaşmadan durabilir çünkü kayıtlar ilgili yargı bölgesinde dijitalleştirilmemiş, kısıtlı, eksik veya erişilemez olabilir.

İz sona erdiğinde, daha orijinal bir kaynağın var olmadığını varsaymak yerine bulunan en doğrudan materyali ve çözümlenmemiş belge referansını veya tanımlayıcısını kaydedin.

Vakaya Özgü İsimleri, Tarihleri ve Tanımlayıcıları Arama Çapası Olarak Kullanın

Odaklanmış aramalar, en istikrarlı vakaya özgü arama çapasını bir veya iki daraltıcı ayrıntıyla birleştirmelidir.

Mevcut materyal tarafından halihazırda desteklenen bir isim, tarih, konum, yargı bölgesi, kurum veya vaka numarasıyla başlayın, ardından sorguyu her seferinde bir değişkeni değiştirerek iyileştirin.

Kesin tanımlayıcılar doğrudan aranabilirken, yaklaşık veya alternatif değerler kontrollü sorgu varyasyonuyla temsil edilmelidir.

Bu yaklaşım, her iyileştirmeyi bilinen bir ayrıntıya bağlı tutar ve aramayı vakadan koparmaz.

1. En güçlü isimle başlayın: ilk aday sonuç kümesini oluşturmak ve hangi sonuçların doğru bağlamla ilgili olduğunu gözlemlemek için desteklenen bir tam adı veya alternatif adı tek başına arayın.
2. Bir tarih ekleyin: bilindiğinde adı kesin bir yıl veya desteklenen bir tarihle birleştirin; tarih yaklaşık ise, bir tarihi kesin kabul etmek yerine az sayıda yakın tarih varyasyonunu test edin.
3. Konum veya yargı bölgesi ekleyin: benzer isimler veya olaylar birbirine karışmaya devam ettiğinde aynı sorguyu ilgili şehir, bölge, mahkeme yargı bölgesi veya diğer desteklenen konumla iyileştirin.
4. Kurumu ekleyin: aranan materyal o kuruluşla ilişkili olduğunda bilinen bir kurum adını ekleyin, diğer arama çapalarını değiştirmeden bırakın, böylece yeni daraltıcı ayrıntının etkisi net olur.
5. Mevcut olduğunda vaka numarasını kullanın: desteklenen vaka numarasını ilgili isim, kurum veya yargı bölgesiyle birleştirerek bu tanımlayıcıya bağlı kayıtları hedefleyin; eşleşen bir sonucun kimliği doğruladığını varsaymayın.

Kesin bir isim veya vaka numarası daha belirli bir sorguyu desteklerken, yaklaşık bir tarih, alternatif isim, yazım varyantı veya belirsiz yargı bölgesi kasıtlı varyasyon gerektirir.

Bir değer bilinmiyorsa, bir arama terimi uydurmak yerine onu dışarıda bırakın; yaklaşık olduğunda, daha güçlü arama çapalarını sabit tutarken yalnızca o belirsiz öğeyi değiştirin.

Arama eşleşmeleri, altında yatan materyal ilgililiklerini tesis edene kadar erişim adayı olarak kalır.

Aynı anda birden fazla tanımlayıcıyı değiştirmekten kaçının, çünkü bu, hangi iyileştirmenin sorguyu geliştirdiğini veya bozduğunu belirlemeyi zorlaştırır.

Bulunan Bir Kaynağı İlgili Materyali Keşfetmek İçin Kullanın

Bulunan bir kaynak, altta yatan iddianın doğru olup olmadığını tesis etmeden bir sonraki arama için gömülü kaynak ipuçları sağlayabilir.

1. İpucunu çıkarın.Alıntı, ad, belge başlığı, yazar ve yayın tarihi, kurum, mahkeme tanımlayıcısı, başka bir rapor, dosyaya sunulan belge, röportaj, yayın veya koleksiyon adı gibi ayırt edici ayrıntıları kaydedin.
2. İpucunu erişim hedefine çevirin.Belge başlığı belgenin kendisine; yetkili veya röportaj konusu ilgili röportaj ya da kayda; yazar ve tarih daha önceki haberciliğe; mahkeme tanımlayıcısı ilgili resmi kayda; koleksiyon adı ise arşiv, katalog veya depoya işaret edebilir.
3. Aday olarak kullanın.İpuçları eksik olabilir veya başka bir kaynaktan tekrarlanmış olabilir. Bu ilişki bulunan kaynak → gömülü ipucu → ilgili materyal biçiminde aramayı yönlendirir; altta yatan iddiayı doğrulamaz.

İhtiyacınız Olan Materyalle Eşleşen Arama Kanallarını Seçin

Doğru arama kanalı, ihtiyaç duyulan kanıt türüne, yargı bölgesine, zaman dilimine, beklenen kayıt sahibine, dijitalleştirme durumuna ve erişim koşullarına bağlıdır.

Bir mahkeme veritabanı, yakın tarihli vakaya özgü mahkemeye sunulan bir belge için uygun olabilirken, tamamen dijitalleştirilmemiş daha eski materyaller için bir arşiv veya depo daha uygun olabilir.

Kanal seçimi, bir platformun görünürlüğü, maliyeti veya popülerliğinden ziyade materyalin özelliklerini takip etmelidir.

Aşağıdaki ölçütler, bir arama ortamının araştırma ihtiyacına uygun olup olmadığını belirleyen ana koşulları düzenler.

• Kanıt türü: hedefin mahkemeye sunulan bir belge, kurum kaydı, haber raporu, arşiv öğesi, veri kümesi, transkript veya başka bir materyal türü olup olmadığını belirleyin; çünkü farklı kaynak kanalları farklı kayıt kategorileri etrafında inşa edilmiştir.
• Yargı bölgesi: ilgili yer veya yasal otoriteyle hangi mahkemenin, kurumun, devlet portalının, arşivin veya diğer kuruluşun ilişkili olduğunu belirleyin; çünkü kapsam genellikle yargı bölgesi sınırlarını takip eder.
• Zaman dilimi: arama ortamını ilgili dönemle eşleştirin; güncel materyal mevcut veritabanlarında görünebilirken, tarihi materyal bir arşiv, katalog veya daha eski bir depo gerektirebilir.
• Kayıt sahibi: materyali oluşturması, sürdürmesi veya kataloglaması beklenen kuruluşu belirleyin; çünkü kayıt sahibi genellikle en doğrudan erişim yolunu belirler.
• Dijitalleştirme: ilgili döneme ait materyalin dijitalleştirilip dijitalleştirilmediğini kontrol edin; eksik dijitalleştirme, tam metin bir veritabanı yerine katalog aramaları, arşiv bulma yardımcıları veya çevrimdışı erişim gerektirebilir.
• Erişim koşulları: materyalin bu kanal aracılığıyla alınıp alınamayacağını etkileyebilecek kamuya açık erişim, kayıt, yetkili kurumsal erişim, yerinde inceleme veya diğer yasal kısıtlamaları hesaba katın.
• Araştırma ihtiyacı: vakaya özgü erişimi bağlamsal araştırmadan ayırın; çünkü bireysel kayıtlar içeren bir kanal, daha geniş istatistiksel bağlam için gereken toplu veriyi sağlamayabilir.

Bu değişkenler, evrensel bir veritabanı veya depo hiyerarşisi oluşturmadan kanal uygunluğunu değiştirir.

Bilinen bir kurum kayıt sahibiyse ve materyali dijitalleştirilmişse, o kurumun kamu kayıt sistemi veya devlet portalı ilgili erişim yolunu sağlayabilir; materyal dijital kapsamından önceye aitse, bir arşiv veya katalog daha uygun olabilir.

Yargı bölgesi, mevcut kaynak kanalını belirli bir mahkeme veya devlet organına daraltabilirken, erişim koşulları beklenen kayıt sahibi bilinse bile farklı bir yasal yol gerektirebilir.

Gerekli kanıt türü, dönem, yargı bölgesi veya kayıt koleksiyonundan yoksunsa, yüksek görünürlüğe sahip veya ücretli bir veritabanı, bir araştırma ihtiyacına doğası gereği daha iyi uymaz.

Vakaya özgü araştırma genellikle belirli bir takibat, olay, kişi, kurum veya tanımlayıcıya bağlı kayıtlar içerebilecek kanalları gerektirir.

Bağlamsal araştırma ise bunun yerine, tanımlanmış bir nüfus ve zaman dilimi boyunca daha geniş modelleri tanımlamak için tasarlanmış istatistiksel veritabanları, kurum toplu verileri veya diğer kaynakları gerektirebilir.

Bu kanal türleri arasında seçim yapmak, bir kategoriyi genel olarak üstün kabul etmek yerine, araştırma ihtiyacının bireysel bir kayıt mı yoksa istatistiksel bağlam mı olduğuna bağlıdır.

Haber Siteleri ve Gazete Arşivleri

Haber siteleri ve gazete arşivleri, bir vakayla bağlantılı döneme ait haberciliği, tarihi kapsamı, röportajları, güncellemeleri ve temel kayıtlara yapılan atıfları ortaya çıkarabilir.

Güncel site araması yakın tarihli habercilik için işe yarayabilirken, bir yayının canlı web sitesinde artık öne çıkmayan veya tam olarak aranamayan eski kapsam için bir gazete arşivi gerekebilir.

Daha sonraki bir geriye dönük makale, önceki olayları veya haberciliği özetleyebilir, ancak yalnızca tarihi materyali tanımladığı için döneme ait habercilik olarak ele alınmamalıdır.

Aşağıdaki alanlar, her yayının veya baskının eşit derecede erişilebilir olduğunu varsaymadan arşiv erişimini daraltmaya yardımcı olur.

• İsim: desteklenen bir kişi, kuruluş, kurum veya vakayla ilgili adı, ilgili olduğunda bilinen alternatif bir yazım dahil olmak üzere arayın.
• Tarih aralığı: aramayı, özellikle arşiv çok sayıda ilgisiz bahis içerdiğinde, olay veya habercilik penceresini çevreleyen dönemle sınırlayın.
• Konum: benzer adlara sahip olayları veya kişileri ayırmak için şehri, bölgeyi, mahkeme konumunu veya diğer ilgili yeri ekleyin.
• Yayın: belirli bir kaynaktan daha önceki habercilik beklendiğinde aramayı bilinen bir gazete, yayın organı veya yayınla sınırlayın.
• Ayırt edici olay terimleri: geniş konu sözcükleri yerine vakayla yakından bağlantılı kalan bir veya iki belirli olay tanımı, kurum adı veya belge terimi ekleyin.

Yayın tarihi, yer-tarih satırı, yazar adı, alıntılanan katılımcılar, kurum adları ve atıfta bulunulan bir belge, daha önceki kapsamı veya daha doğrudan materyali bulmak için erişim ipuçları sağlayabilir.

Örneğin, genel bir olayın tanımlanmış bir tarih aralığında tek bir konumda meydana geldiği biliniyorsa, bu konumu tarih aralığı ve ayırt edici bir olay terimiyle birleştirmek ilgisiz arşiv sonuçlarını azaltabilir.

Erişim, OCR hataları, eksik baskılar, eksik dijitalleştirme, ödeme duvarları veya tam metni açığa çıkarmadan meta verileri dizine ekleyen arşivler tarafından hâlâ sınırlandırılabilir.

Bu sınırlamalar, belirli bir haber arşivi aracılığıyla neyin bulunabileceğini etkiler; haberciliğin olgusal doğruluğu veya kalitesi hakkında tek başına bir sonuç vermez.

Mahkeme, Polis ve Devlet Kayıt Portalları

Resmi kayıt portalları, bir erişim yolu seçmeden önce doğru yargı bölgesini, kayıt sahibini, kayıt türünü ve vaka tanımlayıcısını belirleyerek en etkili şekilde aranır.

İlgili yargı bölgesi genellikle hangi mahkemenin, polis teşkilatının veya devlet kurumunun materyali elinde bulundurabileceğini belirlerken, kayıt türü o sistemin hangi bölümünün taranması gerektiğini belirler.

Bir mahkeme kayıt sistemi, dosyaya sunulan belgeler, dosya işlem kayıtları, kararlar veya dava kayıtları içerebilirken, bir devlet kurumu portalı basın bültenleri, raporlar veya diğer kamu kaydı materyallerini içerebilir.

Aşağıdaki ölçütler, resmi bir portalda arama yapmadan önce gereken yönlendirme kararlarını düzenler.

• Yargı bölgesi: ilgili konudan sorumlu ülkeyi, eyaleti, ili, bölgeyi, yerel yönetimi veya mahkeme yargı bölgesini belirleyin; çünkü aynı kayıt türü farklı sistemlerde tutuluyor olabilir.
• Kayıt sahibi: muhtemel sahibin bir mahkeme, polis teşkilatı, devlet kurumu, daire, arşiv veya başka bir resmi organ olup olmadığını belirleyin.
• Kayıt türü: hedefin bir dosya işlem kaydı, dosyaya sunulan belge, karar, suçlama kaydı, basın bülteni, rapor, dava kaydı veya başka bir resmi belge olup olmadığını belirtin; böylece sistemin doğru bölümü seçilebilir.
• Tanımlayıcı: ilgili resmi portalın erişim için kabul ettiği desteklenen bir vaka numarası, dosya numarası, taraf adı, tarih, kurum adı veya başka bir tanımlayıcıyı kullanın.
• Erişim yolu: materyale kamuya açık arama, kayıt, ücretli talep, yerinde sistem, yetkili erişim hizmeti veya kayıt sahibi tarafından sağlanan başka bir yasal yol aracılığıyla erişilip erişilemeyeceğini kontrol edin.

Kullanılabilirlik, yargı bölgesine, kayıt türüne, dijitalleştirmeye, erişim kısıtlamalarına, ücretlere ve kaydı elinde bulunduran mahkeme, polis teşkilatı veya devlet kurumunun politikalarına göre değişir.

Bir kamu kaydı bir yargı bölgesinde çevrimiçi olarak aranabilirken, başka bir yargı bölgesinde resmi bir talep veya yerinde erişim gerektirebilir ve bazı kayıtlar kısıtlı, eksik, dijitalleştirilmemiş veya genel kamuya açık olmayabilir.

Vaka numaraları ve dosya numaraları bilindiğinde erişimi daraltırken, kesin bir tanımlayıcı mevcut olmadığında taraf adları, tarihler veya kurum adları gerekebilir.

Resmi bir kaydı bulmak, ilgili organın neyi kaydettiğini veya yayınladığını belgeler; bu kayıttaki her ifadenin nasıl yorumlanması veya doğrulanması gerektiğini tek başına belirlemez.

Kütüphane, Arşiv ve Birincil Kaynak Veritabanları

Kütüphaneler, arşivler ve birincil kaynak veritabanları, ilgili materyalin tarihi olması, bir koleksiyon içinde düzenlenmesi, bir katalogda tanımlanması veya sıradan web aramasında zor bulunması durumlarında kullanışlıdır.

Bu keşif sistemleri, temel öğenin genel ağda açıkça aranabilir olmadığı durumlarda bile el yazmalarını, gazeteleri, sözlü tarihleri, transkriptleri, fotoğrafları, devlet materyallerini ve diğer koleksiyon tabanlı kaynakları dizine ekleyebilir.

Bir depo, koleksiyonlarına erişim yolu olarak bir katalog, bulma yardımı, dijitalleştirilmiş koleksiyon veya birincil kaynak veritabanı sağlayabilir.

Aşağıdaki liste, bir koleksiyon düzeyindeki tanımdan daha belirli bir kaynak hedefine işaret edebilecek ana keşif yardımcılarını ve meta verileri gruplandırır.

• Katalog: bireysel öğeleri veya koleksiyonları tanımlar ve yeni arama çapaları haline gelebilecek başlık, oluşturan, tarih, konu terimleri, format, depo ve diğer ayrıntıları sağlayabilir.
• Bulma yardımı: bir arşiv koleksiyonunun yapısını ve içeriğini tanımlar ve bir talebi daraltmak için gereken serileri, klasörleri, oluşturanları, tarihleri, koleksiyon başlıklarını veya erişim bilgilerini belirleyebilir.
• Dijitalleştirilmiş koleksiyon veya birincil kaynak veritabanı: bu materyaller dijitalleştirildiğinde, seçilmiş temel öğelerin aranabilir tanımlarını, transkriptlerini, sayfa görüntülerini veya dijital kopyalarını sağlayabilir.
• Gazete veritabanı: tarihi gazete materyalini dizine ekler ve sıradan web araması arşivlenmiş sayıyı ortaya çıkarmadığında, makaleleri yayın, tarih, isim, konum veya konu terimine göre yüzeye çıkarabilir.
• Sözlü tarih veya transkript koleksiyonu: röportajları, kayıtları veya transkriptleri görüşülen kişiye, görüşmeciye, tarihe, projeye, koleksiyon başlığına veya depoya göre kataloglayabilir.
• El yazması ve arşiv tanımı: koleksiyon adları, oluşturanlar, tarihler, klasör tanımları, erişim bilgileri ve depo tanımlayıcıları aracılığıyla mektuplara, dosyalara, raporlara, fotoğraflara veya diğer materyallere işaret edebilir.

Bir katalog kaydı veya bulma yardımı tanımı, materyale işaret eder ancak mutlaka birincil öğenin kendisi değildir; işlevi, temel kaynağın bir koleksiyon içinde nerede bulunduğunu tanımlamak olabilir.

Koleksiyon başlığı, oluşturan, tarih, depo, erişim bilgileri ve konu terimleri daha sonra daha belirli arama çapaları olarak veya bir belge talebindeki ayrıntılar olarak yeniden kullanılabilir.

Örneğin, bir oluşturanı, depoyu, tarih aralığını ve erişim referansını adlandıran vaka açısından nötr bir koleksiyon tanımı, belirli bir klasör tanımına ve ardından dijitalleştirilmiş bir öğeye veya o belge için bir talebe yol açabilir.

Erişim, ilgili materyalin dijitalleştirilip dijitalleştirilmediğine ve deponun erişim koşullarına bağlıdır; bu nedenle keşfedilebilir bir tanım, temel öğeye uzaktan erişilebileceği anlamına gelmez.

Kaynak hedefini iyileştirmek için tanımlayıcı kaydı kullanın; katalog veya bulma yardımını tanımladığı öğeden ayrı tutun.

İkincil Anlatımı Asıl Kaynaklara Kadar Geri İzleyin

İkincil anlatım, atfını çıkararak ve alıntılanan her kaynağı veya adı geçen kaynağı mevcut en doğrudan materyale doğru takip ederek geriye doğru izlenebilir.

Bu süreç, güvenilirliği yargılamaktan ziyade kaynak kökenini haritalandırır: anlatımın bir iddiayı hangi kaynağa atfettiğini belirleyin, ardından bu kaynak zincirini her seferinde bir adım takip edin.

Mevcut olduğunda yayın tarihi ve belge tarihini karşılaştırın, böylece habercilik ve temel kayıtların kronolojisi net kalır.

Amaç, iz bu sınıflandırmayı desteklediğinde orijinal kaynağa, birincil kaynağa veya diğer doğrudan materyale ulaşmaktır, yalnızca bulunabilen en eski öğeye değil.

1. Belirli iddiayı tanımlayın: kökeni izlenmesi gereken ifadeyi ikincil anlatımda ayırın, böylece sonraki adımlar tek bir atıf zincirine bağlı kalır.
2. Atfı çıkarın: anlatımın iddianın kaynağı olduğunu söylediği alıntıyı, adı geçen kaynağı, belge başlığını, kurumu, röportajı, raporu, mahkemeye sunulan belgeyi veya daha önceki yayını kaydedin.
3. Atfedilen materyali bulun: alıntılanan kaynağı veya adı geçen kaynağı başlığı, kuruluşu, tanımlayıcısı, alıntısı, yayın tarihi, belge tarihi veya diğer mevcut erişim ipucunu kullanarak arayın.
4. Tarihleri ve kaynak ilişkilerini karşılaştırın: bulunan öğenin ikincil anlatımdan önceye ait olup olmadığını ve birinci el bilgi mi bildirdiğini yoksa aynı iddiayı başka bir kaynağa mı atfettiğini belirleyin. Kronolojik bir öncül, yararlı bir köken ipucudur, ancak daha erken tarihi tek başına onu birincil kaynak yapmaz.
5. İzi sürdürün veya durdurun: kaynak zinciri, iddiaya uygun bir birinci el veya temel kaynağa ulaşana veya mevcut yasal kanallar aracılığıyla ek alıntılanan veya adı geçen kaynak bulunamayana kadar daha doğrudan materyale yönelik herhangi bir atfı takip edin.

Daha eski bir makale, kendisi bir kurum açıklamasından, röportajdan, mahkemeye sunulan bir belgeden veya başka bir rapordan türemiş olabilir ve orijinal bir yayıncı hâlâ bilgiyi ikinci elden bildiriyor olabilir.

Benzer şekilde, bir yayın tarihi bir makalenin ne zaman yayınlandığını kaydederken, bir belge tarihi temel kaydın ne zaman oluşturulduğunu tanımlayabilir; bu tarihler kökende farklı roller üstlenir.

Bu nedenle iz sürme, başarıyla yeniden oluşturulmuş bir kaynak zincirini altta yatan iddianın doğrulaması olarak ele almadan materyalin daha önceki kaynaklardan nasıl türediğini tesis eder.

Örneğin, varsayımsal bir ikincil makale, prosedürel bir güncellemeyi bir kurum açıklamasına atfedebilir.

Açıklama, bir mahkeme takibatını adlandırabilir ve dosyaya sunulan bir belgeye atıfta bulunabilir, bu da belgenin bir sonraki kaynak hedefi olmasını sağlar.

Belge, iddiayla ilgili prosedürel eylemi doğrudan kaydediyorsa, bu nokta için mevcut en doğrudan materyal olabilir; bunun yerine başka bir belgeye atıfta bulunuyorsa, köken izi devam edebilir.

Örnek, atfın, bir güvenilirlik puanı atamadan aramayı ikincil anlatımdan temel materyale nasıl taşıdığını gösterir.

Alıntıları, Bağlantıları ve Adı Geçen Belgeleri Kaynağına Kadar Takip Edin

Alıntılar, bağlantılar, belge başlıkları ve bibliyografik ayrıntılar, geniş bir aramaya geçmeden önce tam erişim alanlarına dönüştürülmelidir.

Yararlı alıntı ayrıntıları arasında yazar veya kurum, tam başlık, tarih, yayın, vaka numarası, arşiv adı, belge türü ve atıfta bulunulan öğeye bağlı herhangi bir tanımlayıcı yer alır.

Bu alanlar ne kadar eksiksiz olursa, alıntılanan bir kaynak veya kayıt sahibi o kadar kesin bir şekilde aranabilir.

Çalışan bir bağlantı yalnızca bir erişim yoludur; bir bağlantı artık çözülmediğinde asıl kaynak, alıntı öğelerinden hâlâ bulunabilir olabilir.

1. Alıntı öğelerini yakalayın: mevcut yazarı, kurumu, başlığı, tarihi, yayını, vaka numarasını, arşiv adını, belge türünü ve tanımlayıcıyı tam olarak göründükleri gibi kaydedin.
2. Kayıt sahibini belirleyin: atıfta bulunulan öğeyle hangi yayıncının, mahkemenin, devlet kurumunun, arşivin, deponun veya diğer kayıt sahibinin ilişkili olduğunu belirleyin.
3. Tam referansı arayın: daha geniş anahtar sözcükler kullanmadan önce tam başlığı, vaka numarasını, belge tanımlayıcısını veya yazar veya kurum, yayın ve tarihin ayırt edici kombinasyonunu kullanın.
4. Yalnızca doğrudan arama başarısız olduğunda genişletin: en güçlü bilinen alanları koruyarak ve yalnızca eksik öğeleri (kısaltılmış başlık, belirsiz tarih, yayın adı veya belge türü gibi) değiştirerek kısmi bir alıntıyı yeniden oluşturun.

Eksik bir referans, kaynağın kendisinden ziyade bir dizi erişim ipucu olarak ele alınmalıdır.

Örneğin, bir kurum adı, kısaltılmış bir belge başlığı, bir yıl ve bir arşiv adı içeren kısmi bir alıntı, önce bu tam kombinasyon kullanılarak aranabilir; doğrudan bir eşleşme görünmezse, kurum ve arşiv adı sabit kalırken başlık kısaltılabilir.

Kopyalanan bir alıntı bir hata içerebilir veya bir alanı atlayabilir, bu nedenle bulunan öğe, mevcut olduğunda yetkili başlığı, tarihi, yayını, vaka numarasını veya diğer bibliyografik ayrıntıyı sağlamalıdır.

Bu nedenle ölü bir bağlantı, bir erişim yolunu daraltır ancak atıfta bulunulan materyalin başka bir yerde bulunmadığını tesis etmez.

Özgün Haberciliği Yeniden Aktarılan Habercilikten Ayırın

Özgün habercilik, birinci el habercilik çalışmasına veya yeni elde edilmiş materyale katkıda bulunurken, yeniden aktarılan habercilik esas olarak halihazırda var olan haberciliğe dayanır.

Habercilik kökeni, yalnızca yayın prestijinden ziyade bireysel makaledeki gözlemlenebilir sinyaller aracılığıyla ayırt edilmelidir.

Sinyaller arasında birinci el bir röportaj, elde edilmiş bir belge, doğrudan gözlem, açık atıf, sendikasyon metni ve yayın zamanlaması yer alabilir.

Aşağıdaki karşılaştırma, bu sinyalleri kaynak izi hakkında ne önerdiklerine ve daha fazla keşif için neyi ortaya çıkarabileceklerine göre düzenler.

Sinyal	Özgün habercilik	Yeniden aktarılan habercilik	Keşif etkisi
Birinci el röportaj	Makale, adı geçen muhabiri veya yayını tarafından yürütülen bir röportajı bildirir ve doğrudan röportaj konusundan elde edilen materyali sunar.	Makale, röportaj materyalini tekrarlarken alıntıyı veya hesabı başka bir yayına, muhabire, transkripte veya daha önce yayınlanmış bir kaynağa atfeder.	Röportaj atfı, kaynak izini yeniden oluştururken takip edilecek yayını veya materyali tanımlayabilir.
Elde edilmiş belge veya doğrudan gözlem	Rapor, gazetecilerinin bir belge elde ettiğini, kayıtları incelediğini, bir etkinliğe katıldığını veya haberle ilgili doğrudan bir gözlem yaptığını belirtir.	Rapor, aynı belgeyi veya gözlemi bağımsız edinim veya gözlem belirtmek yerine başka bir yayının haberciliği aracılığıyla tanımlar.	Adı geçen belge, kayıt, muhabir veya daha önceki rapor, daha doğrudan materyal bulmak için bir hedef haline gelir.
Açık atıf	Makale yine de başka materyallere atıfta bulunabilir, ancak aynı zamanda makale için bağımsız olarak toplanan habercilik çalışmasını veya bilgiyi tanımlar.	Makale, merkezi bilgiyi açıkça başka bir yayına, kurum raporuna, röportaja veya daha önce yayınlanmış bir hesaba atfeder.	Atıf, mevcut makalenin bilgiyi ürettiğini varsaymadan takip edilebilecek daha önceki bir kaynağı tanımlar.
Sendikasyon metni veya yakın tekrar	Bağımsız olarak bildirilen materyal normalde, başka bir yayıncının metnini kendi habercilik çalışması olarak sunmak yerine kendi habercilik katkısını tanımlar.	Sendikasyon metni, kaynaklı tel kopyası veya yakından tekrarlanan ifade, makalenin başka bir yerde üretilen materyalden türediğini gösterebilir.	Sendikasyon kredisi veya adı geçen kaynak yayın, kapsamın daha önceki versiyonuna işaret edebilir.
Yayın zamanlaması	Daha erken bir yayın zamanı, röportajlar, elde edilen kayıtlar veya doğrudan gözlemler gibi bağımsız habercilik sinyalleriyle birleştirildiğinde bir köken çıkarımını destekleyebilir.	Daha sonraki bir makale daha önceki kapsamı tekrarlayabilir, yeniden yazabilir veya sendike edebilir, ancak zamanlama tek başına bu ilişkiyi tesis etmez.	Zamanlamayı atıf ve habercilik sinyalleriyle karşılaştırın; en erken zaman damgası tek başına özgünlüğü tesis etmez.

Bu sinyaller örtüşebilir, bu nedenle tek bir makale, diğer kaynaklardan yeniden aktarılan habercilikın yanında bağımsız olarak bildirilmiş materyal içerebilir.

Yeniden aktarılan habercilik, atfı orijinal yayını, temel bir belgeyi veya kaynak izindeki başka bir yararlı noktayı ortaya çıkardığında hâlâ keşif değerine sahip olabilir.

Örneğin, daha sonraki bir makale daha önceki bir rapordan ayrıntıları tekrarlayabilir ancak daha önceki yayının elde ettiği kurum belgesini adlandırabilir; bu referans, araştırmacıyı hem daha önceki haberciliğe hem de belgenin kendisine yönlendirebilir.

Yayın zamanlaması kronolojinin yeniden oluşturulmasına yardımcı olur, ancak habercilik sinyalleriyle birlikte yorumlanmalı, en eski öğenin özgün habercilik olduğunun kanıtı olarak ele alınmamalıdır.

Bir İddianın Arkasındaki Kaydı, Röportajı veya Birinci El Anlatımı Bulun

İkincil bir iddianın arkasındaki birinci el materyal, kaynak türü, muhtemel sahibi veya deposu, erişim ayrıntıları ve erişim koşulu belirlenerek bulunur.

İddianın bir kayda, röportaja, ifadeye, transkripte, sese, videoya, mektuba, günlüğe veya başka bir temel öğeye işaret edip etmediğini belirleyin, ardından onu tutması en muhtemel kuruluşu veya koleksiyonu tanımlayın.

İsimler, belge başlıkları, tarihler, vaka numaraları, röportaj katılımcıları, koleksiyon referansları ve diğer tanımlayıcılar aramayı daha kesin hale getirir.

Aşağıdaki ölçütler, bu materyalin doğru olup olmadığını yargılamaktan ziyade birinci el materyale giden keşif yollarını düzenler.

• Mahkeme veya kurum kaydı: ilgili mahkemeyi, devlet kurumunu veya resmi depoyu belirleyin, ardından bir vaka numarası, dosya numarası, belge başlığı, taraf adı, dosyaya sunulma tarihi veya diğer desteklenen tanımlayıcıyla arama yapın; erişim koşulu, kamuya açık arama, yetkili erişim, resmi talep veya başka bir yasal yol içerebilir.
• Röportaj veya ifade: röportajı veya ifadeyi oluşturan veya koruyan yayıncıyı, yayın kuruluşunu, mahkemeyi, duruşma organını, arşivi veya depoyu belirleyin, ardından katılımcı adını, görüşmeciyi, duruşma adını, tarihi, programı veya takibatı erişim ayrıntıları olarak kullanın.
• Transkript, ses veya video: kaydı, temel medyadan sorumlu kuruluşa, yayın kuruluşuna, mahkemeye, arşive veya koleksiyona kadar izleyin; mevcut olduğunda bir başlık, konuşmacı, olay, tarih, bölüm, takibat veya kayıt tanımlayıcısı kullanın; erişim, materyalin yayınlanıp yayınlanmadığına, depolanıp depolanmadığına, dijitalleştirilip dijitalleştirilmediğine veya kısıtlanıp kısıtlanmadığına bağlı olabilir.
• Mektup veya günlük: materyali kataloglayan arşivi, kütüphaneyi, tereke koleksiyonunu, kurumsal depoyu veya dijitalleştirilmiş koleksiyonu arayın; aramayı daraltmak için oluşturanı, alıcıyı, tarihi, koleksiyon adını, klasör referansını veya erişim tanımlayıcısını kullanın.
• Adı geçen arşiv öğesi: ikincil anlatım bir el yazmasına, ifadeye, rapora, fotoğrafa veya diğer birinci el kaynağa atıfta bulunduğunda, başlığını veya tanımını adı geçen depoya veya koleksiyona kadar izleyin ve temel öğeyi deponun yasal erişim yolu aracılığıyla bulmak için katalog veya bulma yardımı tanımlayıcılarını kullanın.

Örneğin, ikincil bir makale adı geçen bir röportajdan alıntı yapıyorsa, röportaj başlığı, katılımcı, yayıncı ve tarih, yayıncı veya depo tarafından tutulan orijinal yayını, transkripti, sesi veya videoyu bulmak için kullanılabilir.

Bunun yerine bir iddia bir mahkeme belgesini adlandırıyorsa, vaka numarası, belge başlığı veya dosyaya sunulma tarihi, yasal erişimin mevcut olduğu ilgili mahkeme veya depo kaydına kadar izlenebilir.

Temel öğe kısıtlıysa veya kamuya açık değilse, özel temas veya yetkisiz yollarla elde etmeye çalışmak yerine tanımlayıcı ayrıntıları ve erişim koşulunu kaydedin.

Eksik veya Erişilmesi Zor Kaynakları Kurtarın

Eksik veya erişilemeyen bir kaynak, birkaç farklı erişim sorununu yansıtabilir; bu yüzden arama yöntemini değiştirmeden önce engeli belirleyin.

Aynı kaynak erişim sorunu, ölü bir bağlantı, değişen URL, eksik alıntı, ödeme duvarı, dijitalleştirilmemiş koleksiyon içeriği, yargı bölgesi hatası, arşiv boşluğu veya erişim kısıtlamasından kaynaklanabilir.

URL durumu, alıntı alanları, adı geçen kayıt sahibi, depo girişi veya erişim mesajı gibi doğrudan gözlemlenebilir olanı kontrol ederek başlayın.

Tanı tablosu, olası nedenleri kontrol ve sonraki arama yönünden ayırır; bir belirtinin tek bir kesin nedeni olduğunu varsaymaz.

Belirti	Olası neden	Kontrol	Sonraki arama yönü
Ölü bağlantı veya değişen URL	Sayfa taşınmış, site yapısı değişmiş veya orijinal sayfa artık o adreste sunulmuyor olabilir.	Sayfa başlığını, yayıncı veya kurum alan adını, alıntı ayrıntılarını, belge başlığını ve başka bir güncel URL'nin aynı öğeye atıfta bulunup bulunmadığını kontrol edin.	Tam başlığı veya tanımlayıcıyı kayıt sahibinin güncel sitesinde arayın, ardından mevcut olduğunda yasal bir kamu web arşivini veya arşivlenmiş sayfayı kontrol edin.
Eksik alıntı	Referans, tam bir eşleşme için gereken yazar, kurum, başlık, yayın, tarih, vaka numarası veya diğer erişim alanını atlayabilir.	Mevcut her alıntı öğesini çevreleyen metin, dipnotlar, bibliyografik ayrıntılar ve adı geçen kuruluşlarla karşılaştırarak hangi alanların eksik veya belirsiz olduğunu belirleyin.	En güçlü bilinen alanları birlikte kullanarak arama yapın, ardından desteklenen tanımlayıcıları sabit tutarken her seferinde bir belirsiz alanı genişletin.
Ödeme duvarı	Kaynak mevcut olabilir ancak tam erişim bir abonelik, kurumsal yetki, satın alma veya başka bir yetkili erişim yolu gerektirebilir.	Yayıncının, tam metin erişimi gerektirmeden başlık, yazar, tarih, özet, alıntı veya erişim seçeneklerini sunup sunmadığını kontrol edin.	Yasal bir abonelik, kütüphane veya kurumsal erişim yolu kullanın veya yetkili bir sürüm veya depo kaydı için alıntı ayrıntılarını arayın.
Dijitalleştirilmemiş koleksiyon içeriği	Depo, materyali dijital bir kopya sağlamadan kataloglayabilir veya ilgili koleksiyon hiçbir zaman dijitalleştirilmemiş olabilir.	Kataloğu, bulma yardımını, koleksiyon tanımını, erişim bilgilerini ve fiziksel veya dijital kullanılabilirlik hakkındaki herhangi bir ifadeyi kontrol edin.	Deponun belirtilen talep yolunu, yerinde erişim prosedürünü veya diğer yasal erişim yöntemini kullanın; öğe için katalog tanımlayıcılarını koruyun.
Yargı bölgesi hatası	Arama, ilgili yer veya takibat için yanlış mahkemeye, devlet kurumuna, polis teşkilatına, arşive veya kayıt sistemine yönlendirilmiş olabilir.	Konumu, yargı bölgesini, kurum adını, mahkeme düzeyini, vaka numarası formatını ve kayıt türünü, kaynak izi tarafından halihazırda desteklenen ayrıntılarla karşılaştırın.	Aramayı, desteklenen yargı bölgesiyle ilişkili mahkemeye, kuruma veya kayıt sistemine yönlendirin ve oradaki en güçlü tanımlayıcıları yeniden kullanın.
Arşiv boşluğu	Arşiv, ilgili yayın, tarih aralığı, baskı, koleksiyon veya kayıt serisi için eksik kapsama sahip olabilir.	Arşivin belirtilen kapsamını, mevcut tarihleri veya baskıları, katalog notlarını ve aynı döneme ait komşu materyalin mevcut olup olmadığını kontrol edin.	Eksik dönemi veya baskıyı koruyabilecek başka bir yasal arşivi, depoyu, koleksiyon kataloğunu veya kayıt sahibini arayın.
Erişim kısıtlaması	Materyal, kimlik doğrulama gereksinimleri, gizlilik kontrolleri, mühürlü kayıt durumu, depo kuralları veya başka bir açık erişim koşulu nedeniyle kısıtlanmış olabilir.	Kayıt sahibinin erişim bildirimini ve kısıtlamanın tüm kaynağa, belirli bir dosyaya veya tanımlanmış bir kullanıcı kategorisine uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.	Uygunsa belirtilen yasal erişim prosedürünü izleyin; aksi takdirde kaynak tanımlayıcısını, sahibini ve kısıtlamayı çözümlenmemiş bir erişim sınırlaması olarak kaydedin.

Düzeltici yön, aramayı basitçe genişletmek yerine teşhis edilen erişim başarısızlığını ele almalıdır.

Bir URL değiştiğinde, kaynağı güncel konumunda ararken başlığı, yayıncıyı, tarihi ve tanımlayıcıları koruyun; bir alıntı eksik olduğunda, sorguyu genişletmeden önce eksik alanları desteklenen bağlamdan yeniden oluşturun.

Dijitalleştirilmemiş bir holding veya arşiv boşluğu için, bir sonraki adım başka bir sıradan web araması yerine bir katalog, depo, alternatif arşiv veya resmi talep yolu olabilir.

Bir ödeme duvarı, kimlik doğrulama gereksinimi veya diğer erişim kısıtlaması, kontrolü atlatmaya çalışarak değil, yasal erişim seçenekleri aracılığıyla ele alınmalı veya bir sınırlama olarak belgelenmelidir.

Bunun yerine bir yargı bölgesi hatası, aynı tanımlayıcıları tekrarlamadan önce mahkemenin, kurumun veya kayıt sisteminin düzeltilmesini önerir.

Kullanılamayan bir kaynak geçici olarak erişilemez, kalıcı olarak kısıtlanmış, yanlış tanımlanmış, aranan arşivde bulunmayan veya hiçbir zaman dijitalleştirilmemiş olabilir; bu yüzden erişim başarısızlığı tek başına kaynağın silindiğini veya hiç var olmadığını tesis etmez.

Yasal kontroller aramayı daha ileriye götürmüyorsa, çözümlenmemiş kaynağın izlenebilir kalması için son onaylanmış alıntıyı, depoyu veya kayıt sahibini, tanımlayıcı ayrıntıları ve erişim koşulunu kaydedin.

Alternatif İsimler, Tarihler ve Yargı Bölgeleriyle Arama Yapın

Kesin bir arama yararlı bir sonuç üretmediğinde, her değişikliğin etkisi yorumlanabilir kalacak şekilde her seferinde bir belirsiz tanımlayıcıyı değiştirin.

En güçlü desteklenen ayrıntıları sabit tutarken alternatif bir isim, yazım varyantı, baş harfler, tarih aralığı, yargı bölgesi veya diğer makul varyantı test edin.

Bu kontrollü süreç, yararlı bir iyileştirmeyi aynı anda birkaç değişkeni değiştirmekten kaynaklanan bir sonuçtan ayırır.

Aşağıdaki sıralama, olası isim varyasyonundan daha geniş tarih ve yargı bölgesi alternatiflerine doğru ilerler.

1. İsmi test edin: bilinen tarihi ve yargı bölgesini değiştirmeden, aramayı makul bir takma ad, eski veya kızlık soyadı, baş harfler veya yazım varyantı ile yeniden çalıştırın. Başka bir isim formunu test etmeden önce sonucu orijinal aramayla karşılaştırın.
2. Tarihi test edin: en güçlü desteklenen ismi geri yükleyin, ardından belirsiz bir kesin tarihi, ilgili olayın çevresinde yaklaşık bir tarih veya sınırlı tarih aralığı ile değiştirin. Konumu ve diğer tanımlayıcıları değiştirmeden tutun, böylece sonuçlardaki herhangi bir fark tarih varyasyonuna atfedilebilir.
3. Yerel yargı bölgesini test edin: orijinal yargı bölgesi yanlış veya eksik olabileceğinde, desteklenen isim ve tarih bilgisini sabit tutarken şehri, ilçeyi, mahkeme düzeyini veya sorumlu kurumu değiştirin. Yalnızca bu değişiklikten sonra ortaya çıkan bir sonuç, önceki yargı bölgesinin erişim başarısızlığının olası bir kaynağı olduğunu gösterir; sonucun otomatik olarak doğru kişi veya vaka olduğunu göstermez.
4. Daha geniş veya tarihi yer formlarını test edin: önceki varyasyonlar başarısız olursa, diğer istikrarlı tanımlayıcıları koruyarak aramayı desteklenen bir tarihi yer adı, eski yargı bölgesi etiketi veya daha geniş coğrafi form ile yeniden çalıştırın. Ortaya çıkan herhangi bir yaklaşık eşleşmeyi, kimlik veya vaka bağlantısı kabul edilmeden önce hâlâ eşleşen ayrıntılar gerektiren bir aday olarak ele alın.

Yaklaşık bir eşleşme, kimliği onaylamaktan ziyade iyileştirmeye rehberlik etmelidir.

Örneğin, bir kişi için yanlış ilçede tek bir soyadı altında yapılan varsayımsal bir arama hiçbir şey döndürmeyebilirken, yalnızca ilçeyi değiştirmek veya belgelenmiş alternatif bir soyadını test etmek bir aday kaydı yüzeye çıkarabilir.

Bu sonuç, hangi tanımlayıcının erişimi engellemiş olabileceğini gösterir, ancak kaydın ilgili olarak ele alınmasından önce isim, tarih, yargı bölgesi, mahkeme düzeyi, kurum ve diğer mevcut ayrıntıların hâlâ uyumlu olması gerekir.

Bu her seferinde bir değişken yöntemi, başarısız arama sorun gidermeyi izlenebilir kılar ve geniş varyasyonu gelişigüzel aramaya dönüştürmez.

Aramaya Devam Etmek İçin Arşiv Tanımlarını ve Belge Meta Verilerini Kullanın

Arşiv tanımları ve belge meta verileri, tam öğe kullanılamasa bile durmuş bir aramayı sürdürmek için gereken tanımlayıcıları sağlayabilir.

Tanımlayıcı meta veriler, materyalin bir depo veya koleksiyon içinde nerede bulunduğunu belirleyebilir ve bir sonraki kaynak hedefini daraltan alanlar sağlayabilir.

Bir meta veri ipucundan ilgili depoya, koleksiyona ve olası erişim yoluna geçmek için açık tanımlayıcıları ve koleksiyon ilişkilerini kullanın.

Liste, yüksek değerli meta veri alanlarını her birinin bir sonraki aramayı nasıl daraltabileceğine göre düzenler.

• Koleksiyon başlığı ve oluşturan: adı geçen koleksiyonu ve onunla ilişkili kişi, kuruluş veya organı tanımlar; bu, bir depo aramasını ilgili kayıt grubuna daraltabilir.
• Tarih aralığı: tanımlanan dönemi aranan olay veya belgeyle karşılaştırın, böylece bir koleksiyonun ilgisiz kısımları acil arama hedefinden çıkarılabilir.
• Depo: tanımlanan materyalle ilişkili arşivi, kütüphaneyi, mahkemeyi, kurumu veya diğer kuruluşu ve dolayısıyla bir katalog, bulma yardımı veya belirtilen erişim yolu için kontrol edilecek yeri tanımlar.
• Erişim numarası veya katalog numarası: tanımlanan materyali benzer başlıklı kayıtlardan ayırt etmek için aranabilen veya depoya sağlanabilen koleksiyon veya öğe düzeyinde bir tanımlayıcı sağlar.
• Kutu ve klasör referansı: daha büyük bir arşiv koleksiyonunu belirli bir fiziksel veya tanımlanmış alt bölüme daraltır ve daha kesin bir katalog araması veya belge talebi sağlayabilir.
• Dosya tanımlayıcısı veya diğer belge tanımlayıcısı: bu tanımlayıcı tanım tarafından desteklendiğinde, mahkeme, kurum veya kayıt sistemi aramalarını atıfta bulunulan takibata veya öğeye daraltır.
• Format ve ilgili koleksiyon notları: tanımlanan materyalin örneğin yazışma, transkript, ses, video veya başka bir kayıt formatı olup olmadığını belirtir ve erişim yolunu iyileştiren ilgili serilere, klasörlere veya bulma yardımı girişlerine işaret edebilir.

Örneğin, bir bulma yardımı ilgili bir seriyi tanımlayabilir ve temel öğe dijitalleştirilmemiş olsa bile bir koleksiyon başlığı, depo, erişim numarası, kutu ve klasör referansı sağlayabilir.

Bu tanımlayıcılar, daha dar bir katalog kaydı bulmak için birleştirilebilir veya belirli kaynak hedefini belirlemek için deponun belirtilen erişim yolu aracılığıyla kullanılabilir.

Bir katalog tanımı ayrıca, daha kesin bir takip araması sağlayan bir dosya tanımlayıcısını veya ilgili koleksiyon notunu ortaya çıkarabilir.

Tanımlayıcı meta veriler, materyali tanımlar veya bulur; görülmeyen bir belgenin içeriğini kanıtlamaz veya öğenin çevrimiçi olarak mevcut olduğunu garanti etmez.

Kaynak Keşfinin Doğrulamaya Başlamak İçin Yeterli Olduğuna Ne Zaman Karar Verilir

Kaynak keşfi, ana olgusal soruların izlenebilir bir kaynak yoluna sahip olması, kaynak kökeni ayrıntılarının kaydedilmiş olması ve çözümlenmemiş herhangi bir boşluğun açıkça belirtilmiş olması durumunda doğrulamaya başlamak için yeterlidir.

Doğrulama hazırlığı, keşfedilen materyalin belgelenmiş ve izlenebilir bir biçimde aktarılabilmesine bağlıdır, iddiaların halihazırda doğrulanmış olmasına değil.

Gerekli kaynak kapsamı miktarı, vaka karmaşıklığına, erişim koşullarına ve yanıtlanmamış olgusal sorunun önemine göre değişebilir.

Keşiften doğrulamaya geçmeden önce izlenebilirliği ve kapsamı değerlendirmek için kontrol listesini kullanın.

• Önemli olgusal soruların izlenebilir bir kaynak yolu vardır: her önemli olgusal soru, doğrulama sırasında incelenebilecek en az bir tanımlanabilir kaynağa, alıntıya, belge referansına, depoya, kayıt sahibine veya diğer erişim yoluna işaret etmelidir.
• Temel tanımlayıcılar devam etmek için yeterince istikrarlıdır: ilgili kişileri, olayları ve kayıtları ayırt etmek için gereken isimler, tarihler, yargı bölgeleri, kurumlar, vaka tanımlayıcıları veya belge başlıkları, bir sonraki aşamanın desteklenmeyen varsayımlara dayanmadan ilerlemesi için yeterince çözülmüş olmalıdır.
• Kaynak kökeni kaydedilmiştir: her aday kaynağın nereden geldiğini not edin ve yazar veya kurum, başlık, yayın veya depo, tarih, tanımlayıcı ve ikincil materyal ile altta yatan herhangi bir kaynak kaydı arasındaki ilişki gibi yararlı alıntı ayrıntılarını koruyun.
• Mevcut olduğunda orijinal bir kaynak veya birinci el hedef belirlenmiştir: ikincil anlatım, altta yatan bir kayda, röportaja, transkripte, dosyaya sunulan belgeye veya diğer birinci el hedefe işaret ettiğinde, erişim henüz sağlanmamış olsa bile bu hedefi ve mevcut erişim yolunu kaydedin.
• Aday materyal ana araştırma alanlarını kapsar: kaynak kapsamı, araştırma için belirlenen ana olayların, kişilerin, iddiaların ve belgelerin yalnızca desteklenmeyen anlatıyla değil, izlenebilir materyalle temsil edileceği kadar geniş olmalıdır.
• Çözümlenmemiş her boşluk işaretlenmiştir: eksik belgeleri, erişilemeyen kaynakları, belirsiz tanımlayıcıları, bulunamayan orijinal materyali ve diğer sınırlamaları kaydedin; böylece doğrulama, bilinen kaynak kapsamını hâlâ daha fazla keşif gerektiren sorulardan ayırt edebilir.

Çözümlenmemiş bir boşluk, otomatik olarak doğrulamaya geçişi engellemez.

Boşluk belgelenmişse ve kalan olgusal soruların incelemek için hâlâ yeterli izlenebilir materyali varsa, sınırlama açık kalırken doğrulama başlayabilir.

Daha fazla kaynak keşfi, önemli bir olgusal sorunun tanımlanabilir bir kaynak yolu olmadığında, güvenilen materyali belirlemek için kaynak kökeni çok eksik olduğunda veya çözümlenmemiş bir kimlik veya yargı bölgesi sorunu aday kaynakların doğru araştırma nesnesine bağlanmasını engellediğinde gereklidir.

Karar bu nedenle koşulludur: boşluklar kalabilir, ancak tamamlanmış kaynak kapsamı sanılmak yerine bir sonraki aşamaya rehberlik edecek kadar görünür olmalıdır.

Doğrulamaya hazır olmak, kaynak izinin ayrı bir doğrulama süreci için yeterince belgelenmiş olduğu anlamına gelir.

Vaka anlatısının, bireysel iddiaların veya keşfedilen kaynakların halihazırda doğrulanmış veya onaylanmış olduğu anlamına gelmez.